باشد كه چون بر روى نيّر واقع مىگردد آن را نتواند پوشيد لا محاله نيّر آن را از نظر پنهان مىسازد ، چنان كه پارهء ابر رقيقى كه محاذى قمر مىشود ديده نمىشود و اگر ديده شود بسيار ضعيف مىنمايد و چون از آن مفارقت نموده أسخن و اظهر به نظر مىآيد و براى شمس نيز گاهى هاله بهم مىرسد ، چنان كه حقير مكرّر آن را ديده است . امّا حدوثش از هالهء قمر كمتر است به سبب آنكه شدّت اسخان شمس قوامى را كه براى حدوث هاله ضرور است زود به تحليل مىبرد » . « 1 » و شيخ در شفا گفته است كه : « من دو مرتبه در دور آفتاب دائره‌اى ديدم از دايرهء هالهء قمر بزرگتر به الوان قوس قزح ، و در يك مرتبه دايرهء تامّه بود و در مرتبهء ديگر ناقصه » . و حقير نيز در دور شمس دو مرتبه يا سه مرتبه دايره‌اى به رنگ قوس قزح ديدم . امّا هيچ مرتبه دايرهء تامّه نبود و نوبتى ديگر دو دايرهء ناقصه در حول شمس به رنگ قوس قزح ديدم كه فاصله ميان آن دو دايره ده دوازده ذراع به نظر مىآيد و نوبتى در وقتى كه قمر قريب به افق غربى بود در شب دايره‌اى در طرف مشرق ديدم شبيه به قوس قزح . لكن لونش سفيد بود . و ببايد دانست كه حدوث اين خيالات و امثال آنها در هر جا كه صاحب نورى با اجزاء رشّيّه موجود گردد ممكن است ، چنان كه در حمّام مكرّر اتّفاق مىافتد كه در حول چراغ دائره‌اى به لون قوس قزح مشاهده مىگردد ، بلكه گاهى با عدم وجود اجزاء رشّيّه در خارج به همان قدر كه در طبقات مقدّم بر جليديّه در چشم رطوبتى موجود باشد شخص در حول چراغ و ماه و هر چه نورانى باشد دائره‌اى به لون قوس قزح مشاهده مىكند ، و ديگران كه در همان مكان حاضرند آن را نمىبينند . و حقير حال از دو سال متجاوز است كه به اين مرض گرفتار است . و شيخ در شفا گفته است كه : « شمسيّات خيالاتى هستند مانند شموس كه در مراياى شديدة الاتّصال و الصّقاله [ 332 ] حادث مىگردند در جنب شمس و شكل و لون شمس را حكايت مىكنند و ضوء شديد از آن قبول مىنمايند و اشراق آن را گاهى به غير مىرسانند . و

--> ( 1 ) - صدر الدين شيرازى ، شرح الهداية الأثيرية ، ص 173 - 174 .